10,5 miljard euro per jaar: zoveel kost in België naar schatting de uitval door lichamelijk klachten als gevolg van repetitief of zwaar belastend werk. MATE Ergonomics, een nieuwe spin-off van KU Leuven, pakt daarom uit met video- en sensortechnologie die de fysieke werkbelasting objectief in kaart brengt en via software zichtbaar maakt hoe bewegingen, houdingen en taken het menselijk lichaam beïnvloeden. Zo kan het risico op spier- en gewrichtsaandoeningen accuraat voorspeld worden, wat kostelijke kwetsuren en uitval voorkomt. MATE wil uitgroeien tot de internationale norm in werkgerelateerde ergonomie en haalde 665.000 euro op bij LRM, het Gemma Frisius Fonds en enkele ervaren business angels.
MATE Ergonomics, een nieuwe spin-off van de onderzoeksgroep Biomechanica van de Menselijke Beweging aan KU Leuven, verenigt de laatste inzichten in biomechanica en ergonomie. Traditionele tools zijn subjectief en checklist-gebaseerd, terwijl MATE vertrekt vanuit biomechanische parameters. “De MATE-app maakt op basis van persoonlijke gegevens – zoals leeftijd, lengte en gewicht – en videobeelden van de werknemer in actie, een digital twin”, legt dr. Arthur van der Have uit, voormalig onderzoeker aan de onderzoeksgroep en vandaag CEO en medeoprichter van de spin-off.
“Op die digitale tweeling laat de software alle externe krachten los die de werknemer tijdens de werkdag tegenkomt, zoals duw-, trek- en tilkrachten. Dat levert een rapport op in de app, met een persoonlijke risico-inschatting waarmee de ergonoom van het bedrijf het takenpakket kan aanpassen of een onderbouwd jobrotatieschema kan opstellen. Door die objectieve aanpak maakt de app risicovoorspellingen die maar liefst 77% accuraat zijn.”
Ergonomische risico’s
De software van MATE vertaalt nieuwe kennis over wat er gebeurt op cel- en weefselniveau bij belasting naar de impact op gewrichten en spieren, en vervolgens naar een individuele risico-inschatting en aanbevelingen voor ergonomie. “We stappen daarbij af van het oude idee in de ergonomie dat bepaalde bewegingen niet mogen”, aldus van der Have. “Ons uitgangspunt is dat een werknemer alle bewegingen mag uitvoeren, maar die slim moet variëren zodat de totale belasting nooit te groot wordt.”
“Werkgevers zijn in heel Europa verplicht om arbeidsrisico’s te beoordelen op de werkvloer, waaronder ergonomische risico’s die kunnen leiden tot een kwetsuur. Die verplichting geldt voor alle beroepen en sectoren. Maar de manier waarop met name ergonomische analyses nog gebeuren, is achterhaald. Ergonomen gebruiken vaak checklists om ‘verkeerde’ houdingen te identificeren. Dat is een erg subjectieve aanpak die bovendien enkel een snapshot maakt van één of een aantal houdingen, zonder rekening te houden met de totale belasting op het lichaam gedurende de werkdag.”
230 miljard euro per jaar
Sterker nog: met de traditionele analyses kan in maar 9% van de gevallen accuraat voorspeld worden of de werknemer een blessure zal ontwikkelen. Mede daardoor bleef het aantal werkgerelateerde kwetsuren binnen bedrijven de afgelopen jaren stijgen. Volgens recente Belgische cijfers geeft maar liefst 80% van de werknemers aan al eens last te hebben gehad van een musculoskeletale aandoening.
“Een werkgerelateerde musculoskeletale aandoening ontstaat als de mechanische stress die tijdens fysiek werk op het lichaam geplaatst wordt – met name op spieren, gewrichten en het skelet – te groot of te frequent is”, zegt van der Have. “De meest voorkomende zijn schouder- en rugproblemen, gevolgd door polsblessures. De kostprijs van dat soort aandoeningen wordt geschat op 230 miljard euro per jaar in Europa. In België is die kost jaarlijks 10,5 miljard euro, oftewel gemiddeld 1.600 euro per werknemer per jaar.”
“Dat is een gedeelde pijn, die in ons land in de eerste maand doorgaans gedragen wordt door de werkgever en nadien door de sociale zekerheid. Maar dat verschilt tussen landen: in Nederland betalen de werkgevers bijvoorbeeld langer mee. Bovendien houden deze cijfers nog geen rekening met indirecte kosten, zoals de lagere productiviteit van werknemers die ondanks klachten toch doorwerken. Want let wel: zo’n aandoening is in de eerste plaats een vervelend probleem voor de werknemer zelf.”
Eerste klanten
De ambitie van MATE Ergonomics is om internationaal de norm te worden op het gebied van werkgerelateerde ergonomie. “Daar willen we stap voor stap komen”, zegt van der Have. “We focussen ons eerst op bedrijven van 250 werknemers of meer in België, Duitsland en Frankrijk. In uiteenlopende takken van de industrie, maar ook in bijvoorbeeld de consultancysector. We mogen al een multinational uit de maakindustrie tot onze klanten rekenen, net als de retailer Colruyt Group en de expert in preventie en bescherming op het werk Groep IDEWE.”
Om die ambitie te kunnen waarmaken, haalde MATE een startkapitaal op van 665.000 euro. Onder meer de Limburgse investeringsmaatschappij LRM, het Gemma Frisius Fonds – het zaaikapitaalfonds van KU Leuven, KBC Bank en BNP Paribas Fortis – en de business angels Olivier Georis, Jos Deschagt en Peter Nijs investeerden in het jonge Limburgse bedrijf. Ook die laatsten zullen de start-up blijven ondersteunen tijdens zijn groei, met onder meer begeleiding op het vlak van sales en klantenconversie.
Over de oprichters
MATE Ergonomics is een spin-off van de onderzoeksgroep Biomechanica van de Menselijke Beweging aan KU Leuven, gebaseerd op resultaten van professor Ilse Jonkers en de ex-doctoraatsonderzoekers Arthur van der Have en Bryce Killen. Ook Sam Van Rossom (destijds betrokken bij de onderzoeksgroep) leverde een belangrijke bijdrage aan het bedrijf, net als softwareingenieur Kevin Vandenheede die samen met Arthur en Bryce medeoprichter is.